AGRO-ECOLOGISCHE OVERDRACHT in de landbouw

Vergeleken met andere sectoren, zien we dat in de landbouw de actieve bevolking veel ouder is (65% ouder dan 50), slechts 21% heeft een opvolger, 38% geeft nog geen zicht op opvolging en voor 40% zal er geen opvolging zijn! Het aandeel landbouwers in de actieve bevolking is nu gedaald tot minder dan 2%. Onze bezorgdheid: wie zal ons nog voeden in de toekomst?

PROGRAMMA

ZATERDAG 27 JULI 2019 – van 10:00 tot 18:00:

We focussen op reflectie en uitwisselingen in de vorm van conferenties, debatten, vertoningen en workshops. Op de weide zijn ook allerhande demonstraties gepland. Heel wat verenigingen zijn uitgenodigd en hebben een stand om met ons te delen waar ze voor staan en wat ze verdedigen. De dag eindigt met concerten in een feestelijke sfeer.

Zondag 28 JULI 2019 – van 10:00 tot 17:30

We maken plaats voor  producenten en ambachtslieden op de beroemde boerenmarkt. Dit is een kans om knowhow te delen en bezoekers te laten kennismaken met onze lokale producten. Verenigingen worden ook uitgenodigd om deel te nemen aan de markt.

Zondag 14u – 15u30: Tijs Boelens, Boerenforum : klimaatadaptieve landbouw, terugblik op boerenforum van 16 juli en open gesprek met boeren en boerinnen

Chausséé de la Braquenière 25, 6840 Neufchâteau (Belgie)

Gratis toegang, parkeren en kamperen

We kijken er naar uit om jullie te ontmoeten!

Volledige programma: http://lapetitefoire.lemap.be/sites/lapetitefoire.lemap.be/IMG/pdf/lpf_programme_affiche_version_web.pdf

Advertenties

Boerenforum rond klimaatadaptieve landbouw is succes

Boerenforum organiseerde dinsdag haar zesde Boerenforum. Het was een feestelijke ontmoeting in Pajottenland op twee locaties: de ‘Groentelaar’ in Bogaarden en ‘Dubbeldoel’ in Gooik. Inzet van deze bijeenkomst was: ‘klimaatadaptieve landbouw’. Met de jaarlijks terugkerende droogte kan het amper actueler!

Het Boerenforum werd dan ook een hartverwarmende dialoog tussen diverse boeren-experten. ‘s Ochtends werd er dieper ingegaan op de alternatieven die in de universiteit van Gembloux werden uitgewerkt om fruitteelt te integreren in de landbouw. Interactie verzekerd tussen Tijs Boelens, agro-ecoloog van Wervel, Jeroen Watté, en agroforestry-pionier François Ongenaert. ‘s Namiddags ontspon zich tussen de koeien van Seppe en Hilde, op hoeve ‘Dubbeldoel’ een inspirerend over en weer. Collega’s zoals Jarno Vandepoel met het Brabants Witblauw in Hoeleden, Rik Delaye met het West-Vlaamse Roodbont en Annelies Marchand met Blonde d’Aquitaine kruidden het gesprek. Er werd onder meer stil gestaan bij de voordelen van diversiteit in de graslanden en bij de effecten van de droge zomers en de toegevoegde waarde van hagen en hoogstamboomgaard.

Gezien de huidige situatie van ons klimaat is het uittesten en gebruiken van klimaat adaptieve agro-ecologische landbouwtechnieken meer dan nodig. Het belang van meer ondersteuning van de overheid, participatief onderzoek tussen onderzoeker en landbouwer op het veld en expertise uitwisseling tussen landbouwers werden tijdens de dag verschillende keren benadrukt.

De dag borduurt verder op de vorige boerenfora in de loop van de laatste vijf jaar en zorgt voor het verder schrijven van boerenverhalen, zoals in de publicatie van Boerenforum en Wervel opgenomen: ‘Boeren aan het woord. Kruispunt van onrecht en zoektocht naar ommekeer’. In de komende maanden plant Boerenforum nog enkele lokale debatten te organiseren in Oost en West-Vlaanderen en blijft ze aandacht vragen voor de Zaak Huts tegen de verkoop van 450 Ha landbouwgrond door het OCMW van Gent.

Wie graag in contact komt met Boerenforum of bovenstaande brochure aan 10 euro (verzendingskosten inbegrepen) wil bekomen, kan terecht bij boerenforum@gmail.com of 0494/624425

De handelsovereenkomst tussen EU en Mercosur: een vergiftigde deal

 Opinie Luc Vankrunkelsven

Frans landbouwersprotest tegen de handelsovereenkomst met Mercosur in Le Mans, begin deze maand. Beeld AFP

Luc Vankrunkelsven is auteur van diverse boeken over het thema. Het laatste werk luidt: ‘De kikker die zich niet laat koken. Klimaat in beweging’.

Na 20 jaar onderhandelen landden Mercosur (Brazilië-Argentinië-Paraguay-Uruguay) en de Europese Unie met een nooit geziene handelsovereenkomst. CETA, de deal tussen Canada en dezelfde EU, is in vergelijking maar peanuts. Celso Amorim, ex-minister van Buitenlandse Zaken onder president Lula, merkt op dat het niet toevallig is dat de EU nu plots doorduwt, op het moment dat Brazilië en Argentinië economisch en politiek verzwakt zijn. Zou dat kunnen?

Mag ik even focussen op Brazilië? Onlangs nog vroegen meer dan 600 wetenschappers om duurzaamheid in de onderhandelingen centraal te stellen; 300 middenveldorganisaties riepen in een open brief de EU op om de onderhandelingen stop te zetten. Het mocht niet baten. Waarom ongerustheid? Het land zit sinds januari met een extreemrechtse president: Jair Messias Bolsonaro. Soms wordt hij de tropische Trump genoemd, maar hij heeft meer van die andere Messias, de Filipijnse Duterte.

Bolsonaro is aan de macht geholpen door de drie b’s die het parlement beheersen: de ‘b’ van bala (de wapenindustrie), de ‘b’ van bíblia (de conservatieve Pinksterkerken) en de ‘b’ van boi (het ‘rund’ als symbool van de machtige agro-industrie met haar grootgrondbezitters). Een van de eerste beslissingen van Bolsonaro was om de FUNAI, het federale orgaan i.v.m. de rechten van de inheemse volkeren, bij het ministerie van Landbouw te parkeren. Een oude droom wordt werkelijkheid: de grootschalige exportlandbouw kan nu nog vlotter de Cerrado (een rijke savanne) en het Amazonegebied inpikken. Tegelijk wordt verzet van inheemse volkeren, van landlozen en kleine, familiale boeren gecriminaliseerd. De ‘bala’-president zorgde er meteen voor dat grootgrondbezitters zich mogen bewapenen en schieten, naar analogie van een van de oneliners van de president: “Een agent is maar een agent, als hij iemand doodschiet.”

200 NIEUWE PESTICIDEN

Sinds zijn aantreden werden er 200 nieuwe pesticiden aanvaard, waarvan een groot aantal extreem giftig zijn. Het merendeel gaat om pesticiden die in Europa verboden zijn, maar die via de internationale handel op ons bord en in ons lijf terechtkomen. Om nog maar te zwijgen van de lijven van Braziliaanse schoolkinderen, burgers in de steden en familiale (bio)boeren en inheemsen op het platteland. We spreken voor alle duidelijkheid van fazenda’s (plantages) van tussen de 2.000 en 150.000 hectare monocultuur soja, katoen of suikerriet. Het gif wordt rijkelijk vanuit vliegtuigen gesproeid. Bij de minste wind komt het bijvoorbeeld op kinderen in scholen terecht.

Of neem nu de Xingu, het grootste gebied in Cerrado en Amazonië, waar zeventien volkeren proberen te overleven. Ze worden niet alleen bedreigd door op grond beluste sojaboeren. Nee, het immense gebied is volledig omsingeld door monocultuur soja in dienst van de Europese en Chinese agro-industrie. Alle rivieren die de Xingu binnenstromen ontstaan midden in de sojawoestijnen. Het water is vergiftigd met pesticiden en zware metalen. De índios zwemmen, drinken en maken hun eten met dit extreem vervuilde water. Hoe zit het nu met de EU en de mensenrechten aan de overkant van de oceaan?

En… hoe zit het met ons landbouwmodel in de Europese Unie? Welke familiale boer(in) kan er concurreren tegen een Braziliaans bedrijf met 80.000 hectare? Wat met onze rundveehouders die nu al met onderprijzen zitten, als 99.000 ton extra rundvlees wordt geïmporteerd? Wat met de sanitaire eisen die we onze boeren hier opleggen, terwijl er 180.000 ton aan Braziliaans kippenvlees onze nu al oververzadigde markt gaat overspoelen? Het is algemeen geweten dat het antibioticagebruik in de Braziliaanse megastallen vele malen groter is dan in onze contreien?

GULZIGHEID VAN DE DUITSE INDUSTRIE

Blijkbaar moeten onze boeren gaan boeten voor de gulzigheid van de Duitse auto- en chemie-industrie. Mercedes, Volkswagen, BMW, Bayer en uiteraard andere Europese bedrijven die hun lobbybureaus in Brussel hebben. Bayer rijfde Round-up van Monsanto binnen. Round-up dat rijkelijk vanuit vliegtuigen gespoten wordt. Brazilië is al tien jaar wereldkampioen in het gebruik van gif per inwoner. Tegelijk heeft Bayer tal van geneesmiddelen. Als de Brazilianen ziek worden van het gif, kunnen ze naar de apotheken die ze op elke hoek van de straat vinden. Monsanto was voor Braziliaanse sociale bewegingen de baarlijke duivel. Dat wordt nu geneutraliseerd door het Braziliaanse gezegde: “Wat Bayer doet, is goed”.

De overeenkomst moet nog geratificeerd worden door het Europees Parlement en de nationale parlementen. Mogen we hopen dat er nog het nodige vuurwerk wordt gemaakt?

BRON: https://www.demorgen.be/meningen/de-handelsovereenkomst-tussen-eu-en-mercosur-een-vergiftigde-deal~b24f8965/?fbclid=IwAR0I8quxai0Y9yXcKEMvdGchczK0sn8ROzfUc9NYww9F6ndcQBisM91WLoY&referer=https%3A%2F%2Fl.facebook.com%2F

Klimaatadaptieve Landbouw

Dinsdag, 16 juli 2019

Samen boeren, boerinnen, onderzoekers, consumenten,… gaan we het veld op.

Samen ervaringen, meningen, … delen.

Vanaf 10 uur

VM: Groentelaar, Huttestraat 46, 1670 Bogaarden

NM: Bioboerderij Dubbeldoel, Zwartschaapstraat 5, 1755 Gooik

Einde 16 uur

We gaan dieper in op de alternatieven die in de universiteit  van Gembloux werden uitgewerkt om fruitteelt (laagstam) te integreren in tuinbouw. Samen met boeren Tijs en Sander van de Groentelaar bekijken we de aanplant van deze winter. We nemen tijd om de voor- en nadelen van deze teeltopzet te bespreken. Op deze open kouter zijn zon en wind problematische tijdens de droogte.

Vanuit verschillende actoren uit de ecologische beweging worden dubbeldoelkoeien naar voor geschoven als de wenselijke keuze. Wij horen en zien bij Seppe en Hilde hoe zij hun dieren ervaren in de weidegang, het voederrantsoen, de daaraan gekoppelde melkgift en de productie van vlees. We staan stil bijde voordelen zijn van diversiteit in de graslanden. Effecten van een droge zomer en de toegevoegde waarde van de hagen en hoogstamboomgaard.

Voor de lunch kan eigen lunchpakket of de befaamde hamburgers van Seppe en Hilde.
De drank wordt getapt aan de Boerenforum-bar.

Inschrijven via

Mail:               boerenforum@gmail.com

Tel:                  0494/624425

Facebook:       boerenforum

Carpoolen:                 laat ons weten van waar je komt,

zoek je een chauffeur of kan je mensen meenemen

Openbaar vervoer:   trein tot in Halle, bus tot in Pepingen

                                    Laat ons weten als je ergens wil opgepikt worden

https://www.facebook.com/boerenforum/  &  https://boerenforum.wordpress.com/

WERVELMEMORANDUM VOOR EEN LANDBOUW MET TOEKOMST N.a.v. de Europese, Federale en Regionale verkiezingen

1. De grond : een basisproductiemiddel

– Bescherming van landbouwgronden tegen grondspeculatie en wildgroei voor andere doeleinden dan landbouw. Effectieve invoering van het verdichtingsprincipe in de stedenbouw.

– Plafonnering van de prijs van landbouwgronden, zowel voor verkoop als voor verpachting.

Actieve rol van de overheid in het beheer van de landbouwgronden.

2. De landbouw: een beroep met toekomst

– Rechtvaardige verdeling van de marges binnen de verschillende schakels van de voedselketting, met bijzondere aandacht voor prijzen en inkomens van de boer en van de consument. Effectieve bevoegdheid van het ketenoverleg hierin, op basis van de waarnemingen door het prijzenobservatorium.

– Recht op onderhandeling door producentenorganisaties met handel, industrie en distributie over sectorale overeenkomsten inzake prijzen en volumes van landbouwproducten.

3. Moderne landbouw gebaseerd op agro-ecologie

– Ontwikkelen van de beste methoden inzake agro-ecologie in combinatie met biologische landbouw, in functie van de landbouwregio’s en de landbouwteelten. Grotere rol hierin van onderzoek en ontwikkeling door de overheid.

– Streven naar grondgebonden veehouderij, in functie van de beschikbare voederoppervlakte. Streven naar gemengde bedrijven of naar complementaire samenwerking tussen akkerbouw- en veeteeltbedrijven.

– Investeren in eiwithoudende voeder- en voedingsteelten, ook in teelten met veelzijdige toepassingen zoals kemp.

– Ontwikkelen en verspreiden van technieken, teelten en landbouwmethoden, onder meer bomenlandbouw, om het humusgehalte en de vastlegging van koolstof in de bodems gestadig te verhogen.

– Integratie van agro-ecologie met het waterbeheer en met het behouden en verhogen van de biodiversiteit.

Herstel en behoud van de bodem in zijn functies als zuiverend organisme, als opslagreservoir van grondwater en als buffer van de afvoer van oppervlaktewater.

Herstel en behoud van de bodem in zijn functie van drager en voeder van ondergronds en bovengronds levende organismen, in een zo groot mogelijke onderlinge samenhang (symbiose) en diversiteit.

4. Gezonde en toegankelijke voeding

– Efficiënte en transparante werking van het Voedselagentschap. Meer controles in bedrijven waar zich de grootste risico’s voordoen. Nadruk op begeleiding en niet op sanctionering, voor kleinere

bedrijven en coöperatieven.

– Nastreven van een goed evenwicht in de voeding door gebruik van meer plantaardige eiwitten en minder dierlijke eiwitten. Minder publiciteit voor en gebruik van suikers en vetten. Zo weinig mogelijk geraffineerde voedingsproducten. Voorrang in keukens van openbare diensten, scholen en bedrijven aan lokale en seizoensgebonden producten, afkomstig van landbouwbedrijven die duurzame praktijken toepassen.

– Plafonnering van de prijzen van basisvoeding, waarbij gekort wordt op winstmarges van de distributie.

5. Steun aan de lokale landbouw, streven naar voedselsoevereiniteit

– Steun aan de korte keten, erkenning van de rol van de boer in verwerking en vermarkting van voedsel, als evenwaardige partner naast de agro-industrie en de grootdistributie.

– Uitbouw van zones of gordels rond de steden, waar voedsel geteeld wordt in functie van de voedselvoorziening van die steden.

– Oprichting van regionale en intercommunale groothandelsmarkten die zich bij lokale producenten bevoorraden tegen kostendekkende prijzen.

6. Grondige hervorming van het GLB

– Bescherming van de interne landbouwproductie gebaseerd op een gezond, duurzaam en sociaal rechtvaardig landbouw- en voedingsmodel. Uitsluiting van internationale handelsakkoorden die hieraan niet voldoen. Geen handel zonder gelijkwaardige normen of niet gebaseerd op reële behoeften.

– Regeling van de markten van de belangrijkste landbouwproducten op basis van quota gebaseerd op de binnenlandse vraag, naargelang de specificiteit van elk land en elke regio.

– Het systeem van inkomenspremies (hectaresteun) dient evenwichtiger en vooral rechtvaardiger te worden. Criteria als reële landbouwactiviteit en tewerkstelling inbouwen en een bijkomende positieve impact op het premieniveau voorzien van geleverde diensten aan de maatschappij (bijvoorbeeld maatregelen voor biodiversiteit en koolstofopslag). Positieve discriminatie (toekenning van hogere premies) van kleine bedrijven en van diverse samenwerkingsvormen.

– Garantie voor rechtvaardige inkomens voor de landbouwers. Voor productie- en aanbodbeheersing, met het oog op stabiele en voldoende landbouwprijzen, moet ook gebruik gemaakt kunnen worden van minimumgarantieprijzen en openbare opslag.

Wervel, Brussel, 24 april 2019.

Boerin en boer gaan in beroep tegen verkoop landbouwgrond door OCMW Gent

29 april 2019

De boer en boerin die een rechtszaak aanspanden tegen het OCMW van Gent gaan in beroep tegen de uitspraak van de rechtbank in eerste aanleg. In 2016 verkocht het Gentse OCMW 450 ha vruchtbare landbouwgrond in een blok aan een investeringsmaatschappij in handen van Fernand Huts. Op 30 april start de beroepsprocedure. Verschillende boerenbewegingen, middenveldorganisaties en academici steunen de beslissing.

De rechter in eerste aanleg nam geen beslissing over de inhoud, maar verschuilde zich achter procedurele argumenten en verklaarde de zaak onontvankelijk. Annelies Marchand en Pieter van Poucke, lokale landbouwers en werkzaam in de Gentse korte keten hebben nu besloten om deze beslissing aan te vechten. Zij en vele andere landbouwers zagen hun kans op het bewerken van een stukje publieke grond aan zich voorbijgaan. 79 aparte percelen werden immers in één blok verkocht voor 17,5 miljoen euro. Geen enkele landbouwer kan zo’n bedrag ophoesten.

“Wij denken dat het enorm belangrijk is dat de rechter zich uitspreekt in deze zaak en gaan daarom in beroep,” vertelt Annelies. “Het is onrechtvaardig dat een rijke industrieel 450 Ha publieke landbouwgrond kan aankopen aan een prijs van 39.000 € per ha terwijl kleine boeren bijna het dubbele moeten betalen op de privémarkt. Het zijn nochtans de landbouwers die de samenleving van voedsel voorzien. Inmiddels heeft het investeringsbedrijf al een deel van de gronden doorverkocht. Dat de gronden op zo’n korte tijd terug van de hand gedaan werden ondanks hoge notariskosten bevestigt dat de aankoopprijs ver onder de marktprijs lag.”

De laatste jaren hebben de Vlaamse steden en gemeenten massaal eigendommen verkocht. Op die manier willen ze andere noodzakelijk investeringen financieren. Vanuit een korte-termijnperspectief is deze beslissing begrijpelijk, maar op langere termijn geven we hiermee onze voedsel autonomie nog verder uit handen. Grond wordt steeds schaarser en dat hebben ook de investeerders van deze wereld begrepen. In België, Europa en de rest van de wereld zien we dat nieuwe spelers zich op de grondmarkt begeven voor speculatieve doeleinden. Dit gaat ten koste van de boeren en boerinnen die deze grond nodig hebben om hun beroep te beoefenen.

Tijs Boelens van het Boerenforum vult aan: “Met 450 Ha zou het OCMW ieder jaar 4500 mensen kunnen voeden. De betwiste gronden hebben gedurende 750 jaar onder die logica in de handen van het OCMW vertoefd. Het is jammer dat het OCMW deze enorm waardevolle publieke eigendommen van de hand deed. Het OCMW zou landbouw en voedsel moeten integreren in haar beleid want toegang tot gezond voedsel maakt deel uit van de verantwoordelijkheid van een OCMW om iedereen een menswaardig leven te garanderen. Gezond, lokaal en duurzaam voedsel is echter enkel mogelijk indien Boerinnen en boeren toegang hebben tot landbouwgrond. Daarom vragen wij een moratorium op de verkoop van publieke landbouwgronden en willen we dat deze gronden worden ingezet voor lokale landbouw”.

Op 25 april vond in Gent een debat plaats over de zaak. Daarin meldde een deelnemer dat het OCMW nog steeds gronden aan het verkopen is zonder enige voorwaarde rond duurzame landbouw te stellen. Ze

passen hierbij opnieuw de procedure onder gesloten omslag toe, zoals dit gebeurde met de zaak Huts. Het is niet duidelijk hoe deze beslissing te rijmen valt met de lokale voedselstrategie van de stad.

Boerenforum, FIAN Belgium en het collectief de Hongerige Stad nodigen iedereen die de boer en boerin willen ondersteunen uit om op dinsdag 30 april om 8u aanwezig te zijn aan het gerechtsgebouw in Gent waar het beroep zal worden ingeleid. Om 8u30 zal Annelies Marchand de pers te woord staan.

Perscontact:

Annelies Marchand, de Vierklaver en Boerenforum (voor de landbouwers die in beroep gaan): 0472 19 43 16 Hanne Flachet, FIAN Belgium (in verband met de steunverklaring): 0484 96 04 30

De grond van de zaak is de zaak van de grond!

Wanneer: Donderdag 25 april 2019 om 20:30 tot 22:30
Waar: Kunstencentrum Vooruit, Foyer

In 2016 verkocht het Gentse OCMW 450 hectare landbouwgrond aan een investeringsmaatschappij uit de portefeuille van Fernand Huts. Eén boer en enkele burgers besloten een rechtszaak aan te spannen om de verkoop ongedaan te maken. Naar aanleiding van de zogenaamde “zaak Huts” kwam er een diepgaand maatschappelijk debat over grond op gang zowel in Gent als daarbuiten.
Met dit forum willen we het debat verder inhoudelijk voeden. Daarom nodigen we verschillende experten uit die hun visie en voorstellen komen delen. We gaan dieper in op het waarom van de rechtszaak: wat is de rol van de overheid in het vrijwaren van grond en hoe kan grond worden ingezet voor het algemeen belang, voor voedselproductie en een klimaatomslag? Hoe kan de overheid dit concreet aanpakken? Wat kunnen de regionale en lokale besturen doen en kunnen we inspiratie halen uit het buitenland? Welke rol voor burgers in het beslissen over de inzet van publieke gronden.
Kom luisteren of je eigen standpunt verdedigen. Grond gaat ons namelijk allen aan, want de zaak van de grond is de grond van de zaak!

Programma:

Deel 1: sprekers
– Peter Vanden Abeele: Gentse stadsbouwmeester, presenteert zijn visie op publiek eigendom als hefboom voor duurzaamheid in stedelijke ontwikkeling
– Anna Verhoeve: Onderzoeker ILVO: Presenteert haar studie over het Franse gronden-observatorium SAFER en wat we kunnen leren voor België

Deel 2: Panelgesprek
– Peter Vanden Abeele
– Anna Verhoeve
– Annelies Marchand, boerin bij de Vierklaver en lid van Boerenforum
– Andere sprekers te bevestigen

Meer info: https://www.facebook.com/events/386722512174106/

72 uur van de melk

Volgende week wordt de 72 uur van de melk georganiseerd. Het is een initiatief van producentenorganisaties van West-Afrika en Europa, i.s.m. enkele NGO’s, ondersteund door de Coalitie tegen de Honger.

Op woensdag 10 april nemen we deel aan de publieke actie bij het Schumanplein voor een symbolische actie ten aanzien van de Europese instellingen, in aanwezigheid van Europese en West-Afrikaanse boeren. Kom ons vergezellen om 11 uur aan het Schumanplein (Rond-Point Robert Schuman, 1000 Brussels)

Daar ondertekenen we samen met Afrikaanse en Europese producentenorganisaties de verklaring voor lokale en eerlijke melk.

Dit is een thema waar we als boerenforum graag op inspelen: mondiale handel zorgt voor artificiële prijsdruk op landbouwproducten zowel bij ons als overal ter wereld.

Klimaatverandering vraagt om duurzame landbouw

We hebben nood aan een veerkrachtig landbouwmodel dat bestand is tegen de grillen van het klimaat. Tijs Boelens somt de ingrediënten van zo’n model op.

Boer bij De Groentelaar en kernlid van Boerenforum, een organisatie voor agro-ecologie en eerlijke landbouw.

We mochten vaststellen dat het landbouwrampenfonds leeg is (DS 11 maart). Het duurde nog geen drie jaar voor het was leeggepompt, angstwekkend snel als je weet dat de klimaatverandering nog maar pas begonnen is. Het politieke gehakketak over het rampenfonds laat mij koud. Wat mij niet zint, is dat er geen snelle reactie komt op de klimaatsverandering. Er wordt niet nagedacht over hoe we onze landbouw klaarstomen voor het weer van morgen.

Als we de geschiedenisboeken erop naslaan, leren we dat elke cultuur ten onder ging wanneer haar landbouwmodel faalde. De burgeroorlogen of invasies die het einde van verschillende beschavingen tekenden, waren eerder een gevolg van de honger dan de oorzaak ervan. Aan de basis lag vrijwel altijd dat de landbouw ‘te goed werd’ en dat de grenzen van het ecosysteem iets te lang werden overschreden.

Maar ‘te goed’ worden lijkt niet de eerste bekommernis van de Europese landbouw. De voorbije decennia moesten de Europese boerenbedrijven vooral voldoen aan het motto ‘groter, sneller en meer’. En Vlaanderen hoort nog steeds bij de beste leerlingen van de klas. De stallen voor 140 melkkoeien waren nog niet afbetaald of we kregen al te horen dat 300 het nieuwe doel is. Vijftig jaar na de aanvang van de Mansholt-doctrine – zo veel mogelijk efficiënt produceren voor zo weinig mogelijk geld – kijken we met z’n allen uit over een leeg boerenlandschap. Geen hagen meer, geen hoogstamboomgaarden, lagere waterstanden dan ooit tevoren en een steeds acuter tekort aan boeren. En dat terwijl we nood hebben aan een veerkrachtig landbouwmodel, eentje dat om kan met de grillen van het klimaat.

Geen nood aan topsportkoe

De stallen voor 140 melkkoeien waren nog niet afbetaald of we kregen al te horen dat 300 het nieuwe doel is

Wat zijn de ingrediënten van zo’n landbouwmodel?

1. Robuuste rassen gaan samen met robuuste bedrijven. We hebben geen topsportkoe nodig die 10.000 liter melk per jaar produceert, we hebben nood aan een koe die ‘altijd’ 5.000 liter produceert. De pieken die de moderne melkkoeien halen zijn alleen mogelijk met een uitgekiend voederrantsoen, maar één droog jaar of één slecht Braziliaans sojaseizoen en die koe stort in. Letterlijk. Dat verhaal van robuuste rassen gaat ook op voor appelen, graan, groenten en aardappelen. Het is leuk als een gewas veel opbrengt, maar de vraag is of die productie haalbaar is binnen de grenzen van ons ecosysteem.

2. Diversiteit in het landbouw­landschap is een garantie op succesvol boeren. Haagkanten beschermen je tegen winderosie en uitdroging, maar ook diversificatie in de teelten is nodig. Als het binnen één gemengd bedrijf niet meer mogelijk is om in te staan voor plantaardige en dierlijke productie, voor fruit en voor groenten, voor de productie van graan en brandhout, dan moet je binnen een regio samenwerken met andere bedrijven. Een tegenvaller in de ene teelt genereert kansen in de andere.

3. Sterke ketens tussen de bedrijven zijn een noodzaak, maar ook met de afnemers moet je solidair zijn. Het mooiste voorbeeld daarvan is de community supported agriculture (CSA). Toen we met het Boerenforum vorig jaar navraag deden naar de nood aan steun uit het rampenfonds was de reactie van een van de CSA-boeren: ‘Ik heb mijn groep CSA-leden, wij lossen dat samen op.’ Dat toont aan dat basissolidariteit mogelijk is en dat ze haar vruchten afwerpt. En dat met name in de korte keten.

4. Een veerkrachtig landbouwmodel stopt de bodem vol humus. Weg met de kunstmest en die pesticiden, voer de organische mest maar aan. Wat je eigenlijk als boer wil doen, is koolstof ín de bodem steken, zodat die als een spons het water vasthoudt. De internationale boerenorganisatie La Via Campesina zegt niet voor niets dat duurzame boeren de planeet afkoelen. Als je de landbouw door een duurzame bril bekijkt, wordt hij een antwoord op het klimaatprobleem. Het is tekenend voor onze samenleving dat landbouw nu wordt gezien als een probleem.

Waarom ontbreekt het in onze samenleving aan daadkracht om meer duurzame boerderijen op te richten? Dat ligt aan de economie en aan de subsidies. Vlaanderen moet werken aan een voedselstrategie waarbij voedselzekerheid primeert. Het belang van internationale handel is daaraan ondergeschikt. Voedsel vormt niet voor niets de basisbehoefte van de piramide van Maslow, samen met schone lucht en zuiver water.

http://www.standaard.be/cnt/dmf20190311_04246356