Boerenforum op historische Blauwhuis (Nazareth)

« Stop de uitverkoop publieke gronden en geef ons Testboerderijen! »

Zondag 22 augustus organiseerden Boerenforum, Wervel, Climaxi, De Hongerige Stad, De Landgenoten en FIAN een debat over de uitverkoop van publieke gronden door het Gentse OCMW en de mogelijkheden om via «Test-boerderijen» te gemoed te komen aan de noden van beginnende agro-ecologische boer.inn.en. Verslag van een boeiende dag. 

Een vijfendertigtal mensen verzamelde die zonnige ochtend op het Blauwhuis in Nazareth, een historisch waardevolle hoeve met ongeveer 5 hectare landbouwgrond. Ondanks een moratorium, wordt deze momenteel door het Gentse OCMW verkocht aan een groot privébedrijf. Uit protest tegen de Gentse uitverkoop van publieke gronden (zie ook de zaak Huts) gingen enkele jonge Gentse activisten afgelopen lente over tot de bezetting van de hoeve. Het OCMW stapte vervolgens naar de rechter om de uitzetting te verkrijgen, maar deze verklaarde zich onbevoegd. De zaak wordt nu verder beslecht voor een andere rechtbank. Ondertussen hopen de krakers – en met hen verschillende maatschappelijke organisaties en boer.inn.en – het Gentse stadsbestuur ervan te overtuigen de verkoop te annuleren. In plaats daarvan zou de stad deze hoeve en landbouwgronden een sociale en ecologische functie kunnen geven en deze inzetten voor duurzame, lokale voedselproductie. Een functie die deze hoeve 800 jaar lang vervulde! 

Na de verwelkoming en de mogelijkheid om eens rond te kijken, vertoonde Climaxi de reportage 

Grond is Macht in één van de stallen. Ideale opener voor een levendig debat over de grond van de zaak, namelijk de grond waarop ons voedsel gekweekt wordt. « Het Gentse stadsbestuur doet alsof we moeten kiezen tussen sociale woningen en grond voor voedsel, maar dat is een valse tegenstelling» steekt Raf Verbeke (De Hongerige Stad) van wal. « In plaats van publieke gronden te verkopen, zouden deze aangeboden kunnen worden aan de centrale bank als tegenwaarde voor een eeuwigdurende renteloze lening waarmee geïnvesteerd kan worden in sociale woningen. » Zo kunnen publieke landbouwgronden dienen voor lokale, ecologisch verantwoorde voedselproductie, terwijl ze ook langdurig geld opbrengen in plaats van éénmalig, wat daarnaast ook kan via  pachtinkomsten. 

Wat meteen leidt tot een geanimeerde discussie over de hervorming van de pachtwet. Een interessante denkpiste hierin (waarnaar verwezen werd) vormt de herwaardering van het oude « prijzijstelsel », waarover Hans Vandermaelen (UGent-ILVO) en Koen Dhoore schreven in het laatste nummer van Oikos. 

Dat (beginnende) boer.inn.en moeilijk aan grond geraken heeft velerlei oorzaken (vertuining, verpaarding, speculatie, verbossing, …), maar de marktprijzen zijn ook veel te hoog in vergelijking tot wat de grond op een hele boerencarrière kan opbrengen (de  gebruikswaarde). « In Frankrijk zijn landbouwgronden een heel pak goedkoper » weet Maarten Crivits (De Hongerige Stad), « dat valt grotendeels te danken aan maatregelen die de Franse overheid nam tegen grondspeculatie. » Ongetwijfeld kunnen we in België nog heel wat leren over hoe men de landkwestie in Frankrijk  aanpakt. Daar waakt Safer over de prijzen van landbouwgronden, waarbij ook rekening wordt gehouden met sociale en ecologische doelstellingen en het belang van een familiale landbouw. (Wie zich verder wil verdiepen in het Safer-model, raden we dit rapport van ILVO aan.)

Tijs Boelens (Boerenforum) nagelt er meteen nog een ijzersterk punt bovenop. « De coronacrisis en de klimaatveranderingen maken pijnlijk duidelijk hoe kwetsbaar ons voedselsysteem is. Vroeger werd voedsel veel meer naar waarde geschat, maar de internationale vrije markt zorgt ervoor dat we vandaag in een droomwereld leven waarin voedsel bijna niets kost en waarin andere gemeenschappen en volgende generaties niet meetellen. Als die handel instort, merken we pas hoe belangrijk lokale voedselproductie is. »

Historische sociale invulling

« Deze gronden kunnen daarnaast ook sociale functies vervullen » vult Wim Moyaert (Boerenforum) aan. De hele dag zullen aanwezigen sociale invullingen voor de hoeve opperen: van dagactiviteiten voor mensen met een beperking, vakantiekampen voor kansarme kinderen tot alternatieve verblijfsmogelijkheden voor gepensioneerden, zoals in Duitsland in opmars is. 

Historisch gezien heeft de hoeve eeuwenlang sociale functies gehad. « Eind 19de eeuw werden arme en zwakke kinderen erheen gestuurd om op het platteland op krachten te komen » vertelt professor Tim Soens (UAntwerpen). « Gedurende 800 jaar had de hoeve nog een belangrijke sociale functie, namelijk noodlijdende 

Gentenaren voeden. Zeker in de 13de eeuw waren de prijzen zeer volatiel en Gentenaren hadden soms de helft van hun inkomen nodig om brood te kopen. Via hoeves zoals het Blauwhuis voorzag het Bijloke-ziekenhuis rechtstreeks in een stabiele voedselproductie 

voor de zusters en hun patiënten, ook in moeilijke tijden. De nabijgelegen Hospice-bossen zorgden dan weer voor hout en houtskool en dienden als een soort voedselbos. » 

Professor Soens betreurt het dat de site (nog) niet beschermd is als monument daar ze binnen haar walgrachten bijzonder interessant zou zijn voor archeologisch  onderzoek. Bekijk de volledig uitleg van Tim Soens

Testboerderijen: een mooi voorbeeld uit Brussel en Wallonië

Eén van de gedroomde sociaal-ecologische invullingen voor dergelijke gemeenschapsgronden en hoeves is om er de eerste Vlaamse testboerderijen op te starten. In Wallonië bestaan dergelijke  Espace-test al enige jaren, legt Gabriele Annicchiarico uit van Graines de Paysans. Deze bieden (startende) boer.inn.en de mogelijkheid om biologische teelten uit te testen, waarbij ze allerhande logistieke (proefveld, gereedschap, serre, …) en professionele ondersteuning krijgen. 

De testboerderij in Anderlecht kadert in de bredere Brusselse voedselstrategie (GoodFood.Brussels) om de stadsbevolking volgens ecologische productiemethoden van gezond lokaal voedsel te voorzien via pilootprojecten zoals BoerenBruxselPaysans.De helft van de nieuwe stedelijke boer.inn.en die nu beginnen, passeerde eerst langs test-boerderijen” vertelt Gabriele. “Vaak zijn het 30- tot 35-jarigen die een andere job zoeken die hen meer voldoening geeft. De vraag om die nieuwe droomjob eerst te kunnen uitproberen, is heel groot, mede omwille van de enorme economische uitdagingen en de moeilijke toegang tot grond.

Voldoende voedsel voor een vervolgdebat

Als er één ding duidelijk bleek uit dit Boerenforum, dan is het wel dat deze hele kwestie voldoende voedsel bevat voor verder debat. En dat deze zaak ons allen zeer grondig aanbelangt en nauw aan het hart ligt! Het is onbegonnen werk om alle aanwezigen op het slotdebat en de punten die zij aanbrachten volledig weer te geven, maar hieronder een greep uit de vele interessante bemerkingen. 

Karolien Burvenich (Wervel) stelt de vraag centraal of publieke gronden van het OCMW niet ingezet kunnen worden om de doelgroep van het OCMW van gezonde voeding te voorzien? Zoals ook historisch bedoeld was. 

Verschillende deelnemers, waaronder boer Wouter van bioboerderij Goedinge, wijzen erop dat het heel belangrijk is dat de zorg die op boerderijen plaatsvindt, goed omkaderd wordt. En dat er middelen voor voorzien moeten worden. Psychosociale begeleiding kost veel tijd (zeker voor boer.inn.en), en die moet dan ook vergoed worden. Ook de vergoeding van boer.inn.en voor ecosysteemdiensten wordt geopperd.

Hans Vandermaelen (De Hongerige Stad) wijst erop dat het OCMW nog ongeveer 1800 hectare landbouwgrond bezit, waarvan de hoofdmoot verpacht wordt. Slechts 60 hectare is pachtvrij. “Laat ons het debat niet opsluiten in deze 60 ha, want als gronden vrijkomen is het eigenlijk al te laat. Nu wordt er vaak gewacht totdat de pacht is afgelopen, om dan nieuwe projecten te starten. Dan is de boerenkennis weg, én wordt er ook vaak verkocht. Hoe gaan we om met de gronden die momenteel gepacht worden, waarvan het leeuwendeel door gangbare boeren (vaak melkveebedrijven)? Hoe gaan we in gesprek met deze boeren? Vaak ligt nu de focus op tuinbouw. Maar akkerbouw en veeteelt is cruciaal voor een agro-ecologisch landbouwsysteem. We moeten nu de relaties met die gangbare boeren koesteren. De gemiddelde leeftijd van boeren is nu ongeveer 60 jaar. Binnen dit en 10 jaar zal er heel veel grond vrijkomen. Laat ons proberen om samen met die boeren tot een gedeeld standpunt te komen over wat er moet gebeuren met het patrimonium.”

Ook voor Wim Moyaert (Boerenforum) is het belangrijk gangbare boeren over de streep te trekken: “Het water staat hen immers aan de lippen. De drempel om te veranderen, is daardoor gigantisch.” 

Als het over toegang tot grond gaat, komen ook De Landgenoten ter sprake. Zij leveren prachtig werk door gronden te kopen, te beheren en te verhuren aan bioboeren. Voor sommige stoppende boeren die geen overnemer vinden, is het echter heel spijtig dat De Landgenoten geen hoeves kopen, maar enkel grond. Een duidelijke nood. Hetzelfde probleem stelt zich overigens in Wallonië. Ook de Waalse zusterorganisatie Terre-en-Vue koopt momenteel enkel gronden, geen hoeves, maar daar zou naar verluidt misschien verandering in komen (naar het voorbeeld van het Franse Terre de Liens die wel hoeves kopen). Vanuit de aanwezigen kwam ook een vraag over de te volgen strategie om publieke gronden te vrijwaren. “Soms probeert De Landgenoten publieke grond te kopen. Is dat nodig? Want deze gronden zijn al publiek. Is het geen betere piste om deze gronden in publieke handen te houden en ervoor te ijveren dat deze bijdragen aan agro-ecologische voedselvoorziening?” vragen enkele aanwezigen zich af. 

Actievoerder Simon Clement (Blauwhuis) wijst er tot slot nog op dat zowel de Gentse Gecoro, de woonraad en de voedselraad – allemaal formele adviesorganen van de stad – de verkoop van het publiek patrimonium in vraag stellen. “Het standpunt van de stad om op dergelijke manier financieel beleid te voeren met haar gronden is compleet kortzichtig. Wat als er geen grond meer is, geen publiek patrimonium. Zullen er dan geen sociale woningen meer nodig zijn? En in welke mate versterkt dit grondbeleid de speculatieve markt, waarvoor sociale woningen in de eerste plaats gebouwd worden?” Voor meer achtergrondinformatie verwijst hij verder naar de aanbevelingen die De Hongerige Stad formuleerde in antwoord op het voorontwerp van de Gentse beleidsnota over het beheer en de verkoop van het OCMW-patrimonium.

Conclusie

Er is duidelijk nood aan een ander beleid en aan de gezamenlijke ontwikkeling van een langetermijnvisie op onze publieke gronden en waarvoor die gebruikt moeten worden. Publieke gronden zouden een middel kunnen zijn om verschillende belangrijke sociale en ecologische doelstellingen te verwezenlijken, waaronder voedselsoevereiniteit, voedselzekerheid voor de kwetsbaren in de samenleving, zorg en een écht duurzame en lokale landbouw (die gezonde bodems, biodiversiteit en een gezond leefmilieu centraal stelt). Laat ons deze middelen niet verkwanselen!

Bekijk ook de reportage over deze dag op AVS

Steun ons en teken de petitie “grond voor voedsel”

Verslag en foto’s door Kristel Cuvelier (FIAN Belgium)

Landbouw rond Zwijndrecht tussen hangen en wurgen

Tijs Boelens (Boerenforum) en Katrin Van den Troost (Climaxi), namens korte-keten boeren en -boerinnen van rond 3M.


Deze week was chemiebedrijf 3M weer volop in de actualiteit naar aanleiding van de milieu-inspectie en de onderzoekscommissie. Een goede zaak, want de nood aan opheldering rond het PFOS-schandaal is groot. In dit debat willen wij onze stem laten horen. Wij, korte-ketenboeren en -boerinnen, die onze groenten en vlees rechtstreeks aan de consument verkopen. En we luiden de noodklok.
Het Federaal Agentschap voor Voedselveiligheid (FAVV) liet deze week weten dat ze de veiligheidsmaatregelen rond 3M in Zwijndrecht aanhoudt. Bewoners die binnen een straal van anderhalve kilometer langs 3M wonen worden afgeraden om groenten en eieren uit eigen tuin te eten. Als landbouwers krijgen we te horen dat de gezondheidsrisico’s van onze producten voor eigen rekening zijn.


Dat is heftig.


De reactie van de consument is navenant. In hoevewinkels zien we onze verkoop niet dalen, maar kelderen. Er blijft nog 20 procent van de verkoop over. Zowel in het journaal als in lokale omzendbrieven van de gemeenten wordt “aangeraden om ons voedsel te kopen in de supermarkt”, dat veiliger zou zijn…
Als boeren en boerinnen rond 3M zitten we met de handen in het haar. De getuigenissen die we hebben verzameld zijn schrijnend. Wanneer een van de onzen het FAVV vraagt om stalen van een landbouwbedrijf te onderzoeken, komt die van een kale reis thuis. Het FAVV gaat geen stalen onderzoeken op individuele bedrijven, dat is de verantwoordelijkheid van de landbouwer, klinkt het – en dus ook voor eigen rekening.
Tot overmaat van ramp belde het FAVV enkele boeren en boerinnen op om te vragen of ze vrijwillig wilden stoppen met de verkoop van eieren. Zonder enig vangnet, zonder wettelijk kader en zonder bewezen vervuiling. Naar verluidt is het Departement Landbouw en Visserij (DLV) bezig met een impactstudie, maar daar horen we bitter weinig van. Onderbemand of niet; wij vinden dat het departement en het FAVV als taak hebben om de voedselketen te beschermen met de bestaande wetgeving en de nodige controles.
Ondertussen blijven onze vragen onbeantwoord


Dat is heftig.


Door de bevriezing van de verkoop en de imagoschade is het bij veel bio-bedrijven en andere korte-ketenboerderijen een financieel rampzalig jaar. Eén ding is zeker, boeren en boerinnen van de korte keten betalen nu al de prijs voor de vervuiling.
De twijfel die 3M, OVAM en FAVV zaaien over de impact van PFOS op onze gezondheid is onaanvaardbaar. Deze twijfel houdt veel klanten weg van de korte keten en zet een bio-label onder druk. Het vertrouwen in het bio-label en lokale voeding van onze grond staat op het spel.


We vinden steun bij Boerenforum en Climaxi en reiken de hand naar ieder die onze eisen wil ondersteunen. Het is een wereldwijd fenomeen dat multinationals gronden vervuilen en dat veelal kleine boeren aan het kortste eind trekken. Denk aan de grondstofontginningen in Zuid-Amerika, het fracken van gronden voor schaliegas in de Verenigde Staten. Steeds moeten landbouwers en inheemse gemeenschappen in de omgeving van ontginning de prijs betalen. Gaan we dat bij ons ook zo maar laten gebeuren?
Waar is Minister Hilde Crevits (CD&V) met een noodfonds? Wij eisen een snelle tussenkomst om geleden financiële schade te vergoeden. Dit geld moet dan teruggevorderd worden van 3M. De vervuiler betaalt.
Welke kant kiest de Vlaamse regering? Gaat ze eindelijk een streng vergunningenbeleid, mét controles voeren in vervuilende bedrijven? Kiest ze voor gezonde grond en voeding voor haar bevolking? Of gaat ze mee in de twijfelmachine van de chemische sectorfederatie Essenscia en de lobbygroepen en blust ze de brandjes als het te heet wordt?


Als boeren en boerinnen van rond 3M eisen wij, samen met Boerenforum en Climaxi:
• een noodfonds voor getroffen landbouwers, voorgeschoten door de overheid en betaald door 3M
• gratis bodemonderzoek en staalnames van producten door FAVV zoals ze dat doet in het getroffen gebied van de watersnood van deze zomer

Boerenforum, zondag 22 augustus

Open Boerenforum: Uitverkoop publieke landbouwgronden en de nood aan Test-boerderijen

Blauwhuis – adres: Sticheldreef 5, Nazareth

gelieve in te schrijven via https://forms.gle/eyXDYqnyfRzXV2b67

Op zondag 22 augustus 2021 organiseert Boerenforum een open debat in het kader van de campagne “Grond voor voedsel” over de nood aan toegang tot landbouwgrond voor (startende) agro-ecologische boer.inn.en en de uitverkoop van publieke gronden en boerderijen in Gent.

Boer.inn.en die vandaag op een sociaal rechtvaardige, kleinschalige en ecologisch verantwoorde manier aan landbouw willen doen, vinden heel moeilijk grond daarvoor. De vraag groeit naar “test-boerderijen”, zoals deze al bestaan in Wallonië met de Espace-test, waar boer.inn.en op een financieel veilige manier hun eerste stappen kunnen zetten richting écht duurzame landbouw.

Tezelfdertijd zien we dat overheidsinstanties, zoals het OCMW, publieke landbouwgronden verkopen aan vaak grootschalige agro-industriële ondernemingen. Getuige hiervan de “zaak Huts” en de recente verkoop van de boerderij “Blauwhuis” in Nazareth, die uit protest tegen deze gang van zaken gekraakt is. Kunnen dergelijke publieke gronden niet beter ingezet worden voor de ontwikkeling van lokale, sociale en ecologische landbouw, die het algemeen belang dient in plaats van de private belangen van de agro-industrie die op al deze vlakken vaak juist een desastreuze impact heeft?

Over die vraag willen we het hebben.

We worden door de krakers van het Blauwhuis uitgenodigd om de boerderij en gronden te bezoeken en samen een debat aan te gaan over wat hier mogelijk zou zijn voor startende boeren die nu grondloos zijn en met een hun landbouw-idee willen experimenteren.

Boerenforum nodigt boeren en sympathiserende organisaties en bewegingen uit om samen te debatteren over hoe we een soort van test-boerderij kunnen opstarten. Wat hebben we nodig naast gronden en boerderijen waar boer.inn.en kunnen leven naast de grond die ze bewerken en ruimtes om samen te komen? En wat is ideaal aan publieke gronden en hoeves zoals het Blauwhuis? Hoe kunnen we hier mee verder?

Programma

10u: verwelkoming en rondleiding op de boerderij

11u: vertoning van de reportage “Grond is macht, reportage over landbouw en grondrechten in Gent” (TV Sociaal, Climaxi, 20 minuten). Gevolgd door een open debat.

12u: Middagmaal met coöperatieve volkskeuken

13u: toespraak van Tim Soens

  • Hoe koppelen we dit aan de basisprincipes van agro-ecologie?

14u: open debat met aanwezige organisaties en boer.inn.en over mogelijkheden en verzuchtingen rond het opstarten van test-boerderijen, geflankeerd door specialisten van o.a. Mouvement Action Paysanne (Via Campesina Wallonië) en Espace-test (test boerderij Wallonië)

Organisatie: Boerenforum i.s.m. Blauwhuis, Climaxi, FIAN Belgium, Wervel

infoavond PFOS-dossier, Woensdagavond 4 augustus

Beste Boer, beste Boerin, beste Landbouwers,

Woensdag 4/08 om 19 uur in de schuur van Bioboerderij Pomona Puur Natuur, Kalishoekstraat 93 MELSELE.

Boerenforum organiseert een infoavond rond het PFOS-dossier voor boeren en boerinnen uit de regio rond Antwerpen en voor andere boerderijen met PFOS-vragen. Wij willen van de betrokken boerenbedrijven horen hoe het volgens hen verder moet en wat de volgende stappen zijn die moeten genomen worden. Op basis daarvan stippelen we samen de strategie uit van de komende maanden.

Sinds het PFOS-schandaal kwam er veel aan het licht en is er nog veel meer gebeurd. Zowel op ons eigen bedrijfsniveau, in de publieke opinie als op het niveau van volksgezondheid kwamen er meer vragen dan antwoorden op ons af. De sociale bewegingen – milieubewegingen, bewonersgroepen, vakbonden en burgercollectieven – zitten niet stil. Het is van zeer groot belang dat er vanuit de landbouwsector wordt gewerkt aan een strategie voor de komende weken en maanden.

Enkele boeren zijn samen met advocaat Jan De Schepper een rechtszaak begonnen tegen 3M. Dit kost veel geld en is een proces van lange adem, op deze avond geven we een stand van zaken. Verder is Bioforum het gesprek aangegaan met het ministerie van landbouw en legt het een dossier aan waarin alle schade wordt geïnventariseerd. Ook schadegevallen van gangbare boerderijen actief in de korte keten worden in dit dossier opgevolgd. Steunpunt Korte Keten heeft ook al flink wat gecommuniceerd achter de schermen met boerenbedrijven in de regio. Beide organisaties staan echter steeds open voor extra informatie vanuit het getroffen gebied. Hiermee kunnen ze hun werking voor jullie versterken. 

Met Boerenforum en Climaxi willen we dit voorval aangrijpen om ook verder te kijken dan enkel het schadedossier en de officiële acties naar de betreffende overheden. We ondersteunen de reeds eerder genoemde organisaties in hun werking, maar willen ook aandacht hebben voor andere zaken:

  1. Hoevewinkels en korte keten-initiatieven zagen hun omzet naar beneden tuimelen. De communicatie van steden en gemeenten over de vervuiling werkt dit in de hand. We willen de gevolgen van dergelijke communicatie in kaart brengen en een duidelijk signaal geven naar de lokale besturen. Zij moeten ons ondersteunen in plaats van ons in de problemen te brengen.
  2. Momenteel wordt er een rechtszaak opgestart tegen 3M met advocaat Jan De Schepper. Zijn er nog boerinnen en boeren die willen aansluiten? Wat kunnen we doen om deze rechtszaak te steunen?
  3. De sociale bewegingen hebben nog geen volledig beeld van de bedrijven in de getroffen regio. Ze willen graag een strategie uitbouwen die ook voor jullie, boeren en boerinnen, doeltreffend is. In dit dossier zijn jullie, als producenten van voedsel, een heel belangrijke actor. We moeten van ons laten horen!
  4. Op veel van de bedrijven is er enorm veel extra stress door dit gebeuren. Naast het inventariseren van deze extra werkdruk willen we jullie ook graag een veilige ontmoetingsruimte geven om alles is door te praten en informeel je hart te luchten met elkaar.
  5. Vanuit La Via Campesina, onze internationale koepelvereniging, krijgen we vaak dergelijke verhalen te horen. Wereldwijd worden boerinnen en boeren geconfronteerd met chemische vervuilingen van multinationals. Zeer vaak proberen deze ondernemingen hun verantwoordelijkheid te ontlopen en blijven de boeren en boerinnen zitten met de schulden voor hun vervuilde landbouwproducten, de gezondheidsrisico’s voor hun lokale gemeenschap en de vervuilde landbouwgrond. Het is in elke regio belangrijk om die strijd te voeren. Als boerinnen en boeren is dat niet jullie eerste verantwoordelijkheid. We moeten de actiegroepen rondom ons én de inspanningen van Boerenforum goed kunnen richten. Het is een strijd van veel kleintjes tegen één grote, maar in het Antwerpse is dit niet de eerste reus die tegen de vlakte gaat… En het zal niet de laatste zijn.

We ontmoeten elkaar op Woensdag 4 augustus bij Puur Natuur in Melsele. Vanaf 19 uur zijn jullie welkom voor een avondprogramma met zowel een gestructureerd overleg als een informeel moment aan de bar. Je kan je op voorhand inschrijven via boerenforum@gmail.com. De schuur van Bioboerderij PuurNatuur ligt in de Kalishoekstraat 93, MELSELE. Meer informatie over hun bedrijf kan je vinden op hun webstek http://www.puurnatuurmelsele.be/

Omdat de boeren en boerinnen en hun verhalen centraal staan deze avond en omdat we samen met hen op zoek gaan naar een strategie of een consensus zullen de andere actiegroepen slechts zeer beperkt aanwezig zijn. Indien jij met je organisatie toch wil deelnemen gelieve dan een mail te sturen naar boerenforum@gmail.com, dan gaan we na of we plaats kunnen maken voor één afgevaardigde van je groepering.

We slagen er ons door!

Liefs,

Boerenforum

“Gezonde omgeving en grond voor gezond voedsel” actie naar aanleiding van PFOS-schandaal

Boerenforum, Wervel, Climaxi en FIAN steunen protest voor gezonde omgeving en grond naar aanleiding van PFOS-schandaal

Gezonde grond voor gezond voedsel !


Zondag 4 juli hielden bezorgde burgers, boeren, vakbonden en milieuorganisaties een mars voor een gezonde leefomgeving en werkomgeving nadat recent de historische PFOS-vervuiling door de multinational 3M aan het licht kwam. “Boerenforum wil de getroffen boerinnen en boeren uit de regio ondersteunen” zegt Tijs Boelens, “Boerenforum staat voor een gezonde en rechtvaardige landbouw. Maar om gezond voedsel te telen, hebben we nood aan een gezonde bodem.” Verslag manifestatie


Voor de boerinnen en boeren actief in de ruime omgeving rond de terreinen van 3M is het bang afwachten wat de gevolgen van de vervuiling zullen zijn voor hun bedrijf. De impact is echter nu al duidelijk voelbaar. Landbouwers actief in de korte keten, slagen er moeilijk in om hun producten te verkopen. De klanten blijven weg. Ondertussen is er een groot gebrek aan informatie en werd er nog geen steun toegezegd vanuit de overheid. Die steun is echter dringend nodig om te voorkomen dat deze bedrijven over kop gaan.


Eén van de getroffen boeren uit de regio is Joe Dieryck. Samen met zijn vrouw Christie baat hij het Vrijselhof uit in Kontich, een biologische, afvalvrije boerderij waar gewerkt wordt volgens de principes van de permacultuur. De kans is groot dat de boerderij niet langer eieren zal mogen verkopen van kippen in buitenloop. Het absurde resultaat zou dan zijn dat boeren zoals Joe, die zich inzetten voor een gezonde bodem, een gezond leefmilieu en dierenwelzijn, moeten stoppen, terwijl de industriële kippenproductie, waar kippen binnen worden opgehokt, wel kan doordoen.


Dit is slechts één voorbeeld van hoe boerinnen en boeren die grondgebonden en gezond willen boeren, aan het kortste eind trekken. Binnen enkele decennia zal de boerenstiel zo niet langer bestaan in Vlaanderen. De overheid trekt al jaren de kaart van export en industrie. Dit gaat ten koste van lokale, gezonde voedselproductie. Er moet nu een ommeslag komen waarbij landbouwers die op een duurzame manier produceren worden ondersteund.
Boerenforum en de ondersteunende organisaties vragen dan ook dat de boerinnen en boeren die omwille van dit dossier hun gronden niet meer zouden kunnen bewerken, volledig gecompenseerd worden voor de schade en de eventuele sanering of, indien niet anders mogelijk, ondersteund worden bij het vinden van nieuwe gronden.
De overheid (OVAM of Gemeentebesturen) moeten analyses maken per bedrijf, want de huidige analyses zijn slechts steekproeven. De overheid moet de mogelijks vervuilde oogsten en producten opkopen, de landbouwgronden saneren en de boeren en boerinnen compenseren voor de geleden bedrijfsschade. Deze sanering dient te gebeuren op kosten van de vervuilers.


Boerenforum voert, samen met Wervel, FIAN Belgium, vzw Climaxi en de Landbouwbrigades, al langer actie voor toegang tot grond voor boerinnen en boeren. De recente ontwikkelingen rond de terreinen van 3M passen in een bredere tendens waarbij boerinnen en boeren moeten wijken voor havenuitbreidingsprojecten en industrie op linkeroever in Antwerpen en in heel Vlaanderen. Steeds meer landbouwgrond wordt opgekocht voor toekomstige projecten of wordt onbruikbaar door vervuiling.


Tenslotte moeten we voor gezond voedsel niet enkel ijveren voor de gezondheid van onze eigen bodem, maar ook de Belgische verantwoordelijkheid aanpakken bij de vergiftiging van mens en omgeving in andere landen. Overzeese producten kunnen besmet zijn door gif dat in Europa geproduceerd en geëxporteerd wordt, maar in de Europese Unie zelf verboden is. Zie over deze kwestie een recent bericht.
Facebook-eventhttps://www.facebook.com/events/1851127955052225?ref=newsfeed
Een datum om te onthouden: 13 november organiseren Boerenforum, Voedselteams en Wervel een breed landbouwdebat in Antwerpen, waar het schandaal ook aan bod zal komen: ‘Boeren aan het woord’. Info en inschrijvingen: arthur@wervel.be; 0493/506078.

SAMENVATTING
Boerenforum, Wervel, FIAN en vzw Climaxi zijn zondag ook aanwezig om gezonde grond voor gezond voedsel te eisen. Wij eisen duidelijkheid voor de getroffen boerinnen en boeren en volledige compensatie van de geleden en toekomstige impact. De compensatie moet aangepast zijn aan de noden van de boerinnen en boeren, met specifieke aandacht voor grondgebonden kleinschalige boeren en boerinnen die via de korte keten, duurzaam en gezond voedsel produceren. Na 70 jaar beleidskeuzes in de richting van export en industrie, is het dringend tijd voor een ommekeer waarbij gezonde, lokale voedselproductie en vruchtbare grond voor toekomstige generaties voorrang krijgt op winstmaximalisatie en kortetermijndenken.

GRONDSTRIJD: actie, vlag, petitie, 15 juni

Beste boeren en boerinnen

Boerenforum blijft actie ondernemen voor toegang tot grond.

Op zaterdag 17 april, dag van de boerenstrijd, deden we een geslaagde actie samen met Climaxi, Fian en Wervel. Hier in Oosterzele langs de N42 zal heel wat landbouwgrond verdwijnen voor verbreding van de weg. 

Landbouwgrond wordt schaarser en moet wijken voor industrie, verstedelijking, wegen, tuinen, paardenweides of grootschalige agro-industrie. Als dit niet wordt aangepakt is er binnenkort geen grond voor voedsel meer over. 

Via deze link kan je alles nog eens nalezen: persoverzicht 17 april 2021

We lanceerden die dag ook ons standpunt grond en de vlaggen actie GROND VOOR VOEDSEL.

Met het plaatsen van de vlag willen we het onrechtmatig gebruik en verdwijnen van landbouwgronden aanklagen. We laten op die manier ook zien dat we onze grond niet zullen afgeven.

Je kan een vlag aanvragen via Boerenforum@gmail.com

Verder starten we ook een petitie op om onze eisen rond grond kracht bij te zetten. Je kan deze ondertekenen online petitie “grond voor voedsel”. We willen vooral boeren en boerinnen oproepen om deze te ondertekenen en te verspreiden bij collega boer•inn•en. Meld zeker in het vak “waarom is deze petitie belangrijk voor jou?” dat jij boer of burger bent.

Ondertussen loopt de rechtszaak verder die Annelies en Pieter van de Vierklaver opstartten tegen het Gentse OCMW voor de verkoop van 450 ha aan Huts. 

We roepen iedereen op om steun te betuigen aan deze moedige boerin en boer die durven op te staan tegen onrecht in de landbouw. Dit kan door dinsdag 15 juni om 10u naar het Hof van Beroep te komen, Koophandelsplein te Gent. Meer info via deze link: pleidooien huts.

Voor wiie nog wat meer info wil over de grondstrijd in en rond Gent is deze prachtige docu van Climaxi: TV Sociaal een aanrader: https://vimeo.com/556263174.

Om onze werking van boerenforum nog te verbeteren zoeken we nog steeds boeren en boerinnen die ons kernteam willen vervoegen, om samen bijeenkomsten en acties te organiseren. 

Verder kunnen we ook nog heel wat financiële steun gebruiken om onze bijeenkomsten, acties en publicaties mogelijk te maken.

Je kan steeds een bijdrage storten op rekeningnr: BE22 8917 0406 8547

Strijdvaardige groeten

Boerenforum

Voor meer info kan je steeds contact opnemen:

boerenforum@gmail.com

Tijs Boelens: 0488/994732

Wim Moyaert: 0494/624425

https://boerenforum.wordpress.com/

WAT IS AGRO-ECOLOGIE?

Agro-ecologie betekent dat we voedsel produceren, verwerken en consumeren op een manier die écht duurzaam is. Agro-ecologische boeren werken samen met de natuur om het voedsel te produceren. Ze sluiten de kringloop zo dicht mogelijk bij het bedrijf en bieden hun producten aan op de lokale markt waar consumenten er een eerlijke prijs voor betalen.

Agro-ecologie respecteert de rechten, de kennis en de noden van de mensen die het voedsel produceren en consumeren. Het zet boerenkennis in om te komen tot een veerkrachtige landbouw die past bij de regio.

Agro-ecologie is geen set van criteria of lastenboek zoals je bijvoorbeeld bij biologische landbouw hebt. Een lastenboek schept immers duidelijkheid over wie “erbij hoort” en wie niet. Agro-ecologie is veeleer een streefdoel en gaat uit van een reeks ecologische en sociale principes die de veerkracht en duurzaamheid van voedselsystemen verbeteren.

We interviewden 7 boeren en boerinnen over hun boerenstiel en agro-ecologie.

Internationale dag van de boerenstrijd

Persactie Grond voor Voedsel

Als we nu niet ingrijpen, hebben we binnenkort geen grond voor voedsel meer!”

Zaterdag 17 april 2021, van 11 uur tot 12 uur 

Landbouwgrond wordt steeds schaarser en duurder. Ze wordt opgeslokt door destructieve agro-industrie, verdwijnt onder beton of valt ten prooi aan speculatie, verpaarding en vertuining. “Als we nu niet ingrijpen, hebben we binnenkort geen grond voor voedsel meer!” waarschuwt Boerenforum. 

Afspraakplaats: op de hoek van de Gijzenzelestraat en de Wettersesteenweg te Oosterzele. Parkeren kan in de Gijzenzelestraat.

Perscontact: Tijs Boelens, woordvoerder van Boerenforum: 0488/99 47 32

Naar aanleiding van de internationale dag van de boerenstrijd voert Boerenforum samen met ondersteunende organisaties actie voor een betere toegang tot grond voor boerinnen en boeren. Het is de kick-off van een campagne waarin ze vlaggen  plaatsen met daarop «grond voor voedsel» op landbouwgronden in Vlaanderen die dreigen te verdwijnen. «We willen laten zien dat landbouwgrond steeds schaarser wordt doordat ze enerzijds wordt ingenomen door industrie, verstedelijking, wegen, speculatie en mensen die er tuinen of paardenweides van willen maken en anderzijds door concurrentie van grootschalige en destructieve agro-industrie. Deze trends moeten dringend worden aangepakt of er is binnenkort geen grond voor voedsel meer over» legt bioboer Tijs Boelens uit.

Een voorbeeld van goede landbouwgrond die verdwijnt onder beton van autowegen vinden we in Oost-Vlaanderen. Daar wil men de N42 tussen Wetteren en Geraardsbergen  verbreden en/of omleggen om zo een (f)autostrade door de Vlaamse Ardennen te maken, die Nederland met Frankrijk verbindt. Daarbij worden woonwijken, landbouwgrond en natuur niet ontzien. Op verschillende plaatsen voert de bevolking actie en lanceert men juridische procedures tegen de gang van zaken. Zo ook in Oosterzele, waar Boerenforum, Wervel, Climaxi en FIAN België zaterdag actievoeren. Het nieuwe stuk N42 dat men hier vlak  naast de al bestaande baan wil aanleggen, snijdt dwars door landerijen en vereist een onteigening van 13 ha landbouwgrond en privéwoningen. De kosten worden geraamd op 11 miljoen euro. Dat alles in de hoop enkele minuten tijd te winnen voor het vrachtverkeer.

Deze zaak illustreert dynamieken die we overal in Vlaanderen zien: boerinnen en boeren moeten wijken voor uitbreiding van industrie, woningen en wegen. Vaak gaat het over investeringen die niet wenselijk, schadelijk of onnodig zijn, of waarvoor alternatieven gevonden kunnen worden. Elke dag verdwijnt 7 ha open ruimte, waarvan een groot deel landbouwgrond. Het probleem is voldoende gekend en in kaart gebracht, maar politieke maatregelen blijven uit. De instrumenten die al worden uitgewerkt dreigen hun doel voorbij te schieten. Eind maart sprak een ongeziene coalitie van landbouwers, natuurbeschermers, architecten en stedenbouwkundigen, zich nog uit tegen de Vlaamse betonstopplannen omdat ze niet zullen leiden tot de nodige bouwshift.

De concurrentie voor landbouwgrond komt echter ook uit andere hoeken. Meer dan 15 procent van de landbouwgrond wordt vandaag «oneigenlijk» gebruikt. In plaats van voedselproductie worden gronden gebruikt voor privétuinen en hobbypaarden. De veelzijdige vraag naar landbouwgrond deed de prijzen de afgelopen jaren de pan uitswingen. Voor boerinnen en boeren is het daardoor bijna onmogelijk om de weinige grond die nog vrijkomt te verwerven.

Op 17 april wordt wereldwijd actie gevoerd voor duurzame en sociaal rechtvaardige landbouw. Dit ter nagedachtenis van negentien boeren van de landloze boerenbeweging in Brazilië die op 17 april 1996 vermoord werden, in opdracht van grootgrondbezitters. Naar aanleiding van deze internationale actiedag wil Boerenforum de aandacht vestigen op het grondprobleem in België. «Het is opvallend dat, ondanks het feit dat het probleem gekend is, er in de beleidsvisie van landbouwminister Hilde Crevits zo weinig aandacht naar uitgaat. De enige concrete maatregel die naar voor wordt geschoven is een hervorming van de pachtwet. Een hervorming kan mogelijk een positieve impact hebben, maar het grondprobleem is veel complexer en moet ook op andere fronten worden aangepakt. Daarom blijven wij op dezelfde nagel kloppen, zodat het grondprobleem op een globale manier wordt aangepakt. Boerenforum werkte een visie rond grond uit (zie bijlage) die de complexiteit van het probleem belicht en eisen voor het beleid formuleert,» aldus Tijs Boelens.

Naast de inname van grond door andere sectoren en actoren, maken we ons ook zorgen over concurrentie binnen de landbouw. Zo neemt de productie van aardappelen voor export van frieten steeds meer grond in, aangestuurd door een snel groeiende aardappelindustrie. In Wallonië voeren de landbouworganisaties op zondag 18 april actie tegen de bouw van een nieuwe aardappelfabriek in Frameries. Indien de fabriek er komt, zal de vraag naar aardappelen enorm stijgen, met een hogere druk op grond tot gevolg. Naast onze eigen actie op zaterdag 17 april zullen we de Waalse collega’s dit weekend steunen in Frameries.

Ook in andere landen wordt dit weekend actie gevoerd. La Via Campesina, de grootste mondiale boerenbeweging, riep op om actie te voeren voor voedselsoevereiniteit en tegen het huidige destructieve industriële landbouw- en voedselsysteem dat honger, ongelijkheid, het verlies van biodiversiteit, uitputting van de bodem en de klimaatcrisis veroorzaakt.

In bijlage: Visienota over toegang tot grond van Boerenforum

Een actie van Boerenforum, i.s.m. FIAN België, Wervel en Climaxi. 

Ondersteund door Oxfam-België, Werkgroep Natuurlijk Imkeren, Voedselteams, De Hongerige Stad, Boer’nBuurthuis-De Creeser, Mouvement d’Action Paysanne, Solidagro, Landwijzer, Broederlijk Delen, Boeren en Buren, Oost-West Centrum, Linked.Farm, Bioforum, Greenpeace Belgium en European Coordination Via Campesina.

Caiphashoeve, koeien zijn mijn passie

Auteur Wim Moyaert (BoerenForum) en Kristel Cuvelier (FIAN België). Publicatiedatum 08/04/2021

Caiphashoeve

Copyright Teja De Prins

Veehouder Klaas en zijn vrouw Teja runnen samen de Caiphashoeve, een biologisch bedrijf met melkvee en granen in Leffinge. “Koeien zijn mijn passie” vertelt Klaas. “We vinden het belangrijk om een goed evenwicht te bewaren tussen onze koeien en onze beschikbare gronden zodat we de kringlopen kunnen sluiten.”

Klaas Devreese en zijn vrouw, Teja De Prins, maakten in 2016 de omschakeling naar biolandbouw. “In Nederland was er op dat moment een melkoverschot ontstaan omdat het melkquotum was afgeschaft. Daarom verkoos Friesland Campina om een deel van zijn Belgische boeren, waaronder wij, te bedanken voor bewezen diensten. We stelden ons toen de vraag of we eigenlijk nog melk moesten produceren voor export naar de andere kant van de wereld, terwijl we hier in een heel dure regio wonen qua grond en arbeid. Vandaag produceren we onze biologische melk hoofdzakelijk voor de Belgische markt, wat veel beter past in ons verhaal.” 
 

Smakelijk voer 

“We hebben goede poldergrond, ideaal om grasklaver te telen als voer voor onze koeien. Daardoor zijn we minder afhankelijk van krachtvoer dan de gangbare landbouw. We beschikken dankzij enkele samenwerkingen over ongeveer 90 hectare waar we ruwvoer op kweken, waaronder 29 hectare weiland waar de koeien en jongvee op grazen. We kweken ook nog voederbieten, een heel smakelijk product voor onze koeien. Verder voederen we ook de witloofwortel aan onze koeien, een restproduct van een lokale witloofboer.”

Ze proberen zoveel mogelijk voer zelf te produceren of regionaal aan te kopen, maar dat is niet altijd eenvoudig. “We kopen nog hooi, enkele biologische krachtvoeders (zoals maismeel en geplette gerst) en eiwitcorrectors (zoals soja- of zonnebloemschilfers) aan. Soja heeft een heel slechte reputatie, maar het is op zich wel een heel mooi en gezond product als dierenvoeder. Moeten we dan de soja schrappen en vervangen door bonen waar je dubbel zoveel van nodig hebt? Dat is een moeilijk vraagstuk. Wie weet, als er door selectie vroegere rassen kunnen ontstaan, dan kweken we hier over tien, twintig jaar misschien zelf onze soja.”

“Kringlopen sluiten begint bij een goed evenwicht tussen onze koeien en beschikbare gronden.”

Caiphashoeve, sfeerbeeld, Teja De Prins
Klaas probeert zoveel mogelijk voer voor zijn koeien zelf te produceren. Foto: Teja De Prins


Oergranen

Klaas produceert samen met zijn vader ook enkele hectares oude graansoorten. Dit jaar hebben ze Camp Rémy gezet, een oud ras wintertarwe. Eerder experimenteerden ze ook al met rogge, spelt, emmer en eenkoorn.“De granen kweken we op vraag van een lokale molenaar, de Artemeersmolen in Poeke, en enkele bakkers. Ik had er totaal geen ervaring mee, maar was er wel heel nieuwsgierig naar.” 

“Quinoa en amarant hebben we ook nog geprobeerd, maar dat was niet gelukt (lacht). De grond is zwaar en koud hier in de polders, dicht bij de zee. Tarwe valt wel heel goed te telen in de polders. Je hebt er ook stro van en mocht de kwaliteit van het graan tegenvallen om te bakken, dan kan ik het nog altijd gebruiken in het rantsoen van de koeien. Tarwe vormt ook de ideale vruchtwisseling met grasklaver in de teeltrotatie.”

Kringloop

“De kringloop sluiten, begint bij een juiste verhouding tussen het aantal koeien en de hoeveelheid grond,” legt Klaas uit. “Niet alleen voor het kweken van ruwvoer, maar ook voor de verwerking van de mest. Idealiter heb je ook voldoende grond voor wisselteelt, zoals tarwe. Beter composteren daar zie ik ook toekomst in. Op langere termijn is goed zorg dragen voor je bodem heel belangrijk.” 

“Het Mestactieplan houdt te weinig rekening met de biolandbouw en is te veel gericht op intensivering, waardoor we in een vicieuze cirkel terechtkomen. Mest injecteren is bijvoorbeeld heel schadelijk voor de bodem, maar het moet van de Mestbank. Langs de andere kant hebben we heel veel vraag naar biologische stalmest.” 

Voor de toekomst zou Klaas graag nog verder gaan met agro-ecologische principes. “We hebben een 100-tal  koeien en dat is meer dan genoeg. Als we nog uitbreiden, dan zal het eerder in de vorm van verbreding zijn: Wie weet kunnen we later kaas maken op onze boerderij of een lapje grond voor een pluktuin of CSA voorzien? Of misschien werken we wel samen met een groenteteler om onze teeltrotatie nog te verbeteren? We hebben al 400 meter aan heggen en een 50-tal hoogstamfruitbomen aangeplant, maar ook agroforestry wil ik graag verder uitbouwen.”

“Koeien zijn zeer nuttige dieren, die voor de mens onverteerbaar gras omzetten naar dierlijk eiwit, melk en vlees en die daarnaast ook mest leveren voor betere akkers. Dankzij begrazing blijven waardevolle graslanden behouden en kan koolstof opgeslagen worden in de bodem.”

Weinig ruimte om te innoveren 

“Er is weinig ruimte om te experimenteren en te innoveren, zeker voor jonge boeren,” vindt Klaas. Hij durft niet altijd risico’s te nemen, want uiteindelijk moet hij er ook over waken dat zijn bedrijf niet over kop gaat. 

In de huidige landbouwsubsidies, mist hij visie. “De kalverpremie, waartoe dient dat? Het sust de boeren, maar het zet niet aan tot innovatie. De subsidie rond vlinderbloemigen, daar zag hij wel veel in. “Het zet aan om gewassen te zetten die rijk zijn aan eiwitten, waardoor we minder eiwit moeten importeren.”


Koeienboertjes

Klaas is gepassioneerd door boerennatuur, maar wat met de klimaatimpact van het methaangas dat koeien, onder meer via boertjes, uitstoten? “Het is goed dat daar onderzoek naar gebeurt, maar langs de andere kant zijn koeien in de wei wel zeer nuttige dieren, die voor de mens onverteerbaar gras omzetten naar dierlijk eiwit, melk en vlees en die daarnaast ook mest leveren voor betere akkers. Dankzij begrazing blijven waardevolle graslanden behouden en kan koolstof opgeslagen worden in de bodem.”

 Mocht ik een nieuwe stal zetten, dan zou ik wel willen investeren in bijvoorbeeld het scheiden van de urine en de vaste mest, zoals vroeger, zodat er minder methaangas gevormd wordt. Maar wat gaan we anders doen? Alle koeien permanent op stal zetten, met filters erop? Zo wil ik geen boer zijn hoor!”
 

De reeks ‘Goed boeren’ is een samenwerking van Voedsel Anders, Boerenforum en Wervel: Voedsel Anders vraagt dat kleinschalige en familiale boer.inn.en die agro-ecologische werkwijzen inzetten de steun krijgen die ze verdienen. Tot op de internationale Dag van de Boerenstrijd (17 april) zetten we wekelijks een van onze agro-ecologische helden in de kijker met zijn/haar verhaal. Lees meer over onze actie aan het beleid.