Verklaring van Bergen – La Via Campesina – 16 mei 1993

De follow-up van de Verklaring van Managua

Wij, vertegenwoordigers van boerenorganisaties uit het Caribisch gebied, Noord-, Midden- en Zuid-Amerika, Azië en Europa, zijn in Mons (België) bijeengekomen om de Verklaring van Managua van april 1992 op te volgen en concrete acties vast te stellen, bevestigen zowel de oorspronkelijke als de meer recente ondertekenaars de geest en de inhoud ervan.

Een toenemende crisis onder boeren en landarbeiders

In het jaar sinds de ondertekening van de Verklaring van Managua constateren wij een verslechtering van de algemene situatie van het platteland, die tot uiting komt in de toenemende armoede op de gehele planeet en de massale uittocht van het platteland, waardoor de werkloosheid wereldwijd toeneemt en enorme plattelandsbevolkingen verstedelijken, hetgeen op zijn beurt een verergering van het woestijnvormingsproces met ernstige menselijke en ecologische gevolgen tot gevolg heeft.

Momenteel kan de honger in een groot deel van de wereld samengaan met overschotten van allerlei landbouwproducten. Deze tegenstelling kan alleen worden begrepen als een gevolg van het neoliberale landbouw- en ontwikkelingsbeleid dat door regeringen en internationale organisaties wordt bevorderd. Het is tegelijkertijd het belangrijkste obstakel voor vrede en ontwikkeling voor de volkeren van de wereld.

De logica van de maximalisering van de productie en de bevordering van de landbouwexport, die beide in het neoliberale model besloten liggen, ontneemt de meerderheid van de derdewereldlanden de mogelijkheid om in hun elementaire voedselbehoeften te voorzien en heeft in de ontwikkelde landen geleid tot een intensieve geïndustrialiseerde landbouw die de bovengenoemde verdwijning van kleine en middelgrote producenten in de hand werkt.

Bovendien zijn we getuige van een veralgemening van de repressie tegen de leiders van boeren-, milieu- en inheemse volkerenorganisaties met als duidelijk doel de onderdrukking van traditionele lokale culturen.

Anderzijds blijven de internationale mechanismen en instellingen de betaling van de totaal onrechtvaardige en willekeurige buitenlandse schuld legitimeren en de huidige, zeer ongelijke internationale handelsvoorwaarden bekrachtigen.

Naar een duurzaam landbouwbeleid

Als antwoord op de huidige irrationele en onverantwoorde productielogica en op de politieke besluiten die deze ondersteunen, stellen wij de volgende basisvoorwaarden voor om een ecologisch duurzame en sociaal rechtvaardige landbouwontwikkeling tot stand te brengen die de producent werkelijk toegang geeft tot de rijkdom die hij dag in dag uit genereert:

1. Het recht van kleine landbouwers op een leefbaar platteland; dit impliceert het volledige recht van de landbouwers op hun eigen autonome organisaties en de erkenning van hun maatschappelijke betekenis bij de vaststelling en uitvoering van de ontwikkeling in het algemeen en de plattelandsontwikkeling in het bijzonder. 2. Het recht op een gediversifieerde landbouw die bij voorrang een gezonde en hoogwaardige voeding waarborgt voor alle volkeren ter wereld, op basis van een diepgaand respect voor het milieu, voor een evenwichtige samenleving en voor effectieve toegang tot het land.

3. Het recht van elk land om zijn eigen landbouwbeleid te bepalen, in overeenstemming met het belang van het land en in overleg met de organisaties van boeren en inheemse volkeren, waarbij hun daadwerkelijke deelname wordt gewaarborgd.

Instrumenten voor verandering

La Vias Campesina is een autonoom boereninitiatief dat is opgezet om voorstellen te ontwikkelen die een alternatief vormen voor het neoliberale model, uitgaande van de realiteit van elke deelnemende organisatie en de politieke, economische, sociale en culturele situatie waarmee zij wordt geconfronteerd.

De huidige deelnemers, 55 organisaties, uit 36 landen op vier continenten, stellen voor dat de boeren- en inheemse organisaties die nog niet in dit streven zijn geïntegreerd, dit dringend doen. Wij hebben in Bergen de organisatorische basisvoorwaarden vastgesteld om onze doelstellingen daadwerkelijk te kunnen verwezenlijken. Daarom is een coördinatiecomité gekozen, met een vertegenwoordiger van de MST (Brazilië) voor Zuid-Amerika, een vertegenwoordiger van de ASOCODE (Midden-Amerika) voor die regio en het Caribisch gebied, die ook Noord-Amerika bijwoont, een vertegenwoordiger van Farmers’ Solidarity (Polen) voor Oost-Europa, een vertegenwoordiger van de KMP (Filippijnen) voor Azië, een vertegenwoordiger van de CPE (Europa) voor West-Europa, die tevens de algemene coördinator van het comité is, en een vertegenwoordiger van de Paulo Freire Foundation (PFS) die het technisch secretariaat zal voeren. De vertegenwoordiging van Afrika is vacant.

Er is besloten de huidige processen van regionale coördinatie, die reeds door organisaties en bewegingen in gang zijn gezet, te versterken door middel van bijeenkomsten, terwijl soortgelijke processen zullen worden gestimuleerd en bevorderd in die delen van de wereld waar zij nu ontbreken. Concreet werd besloten de nieuwe inspanningen voor organisatie en integratie van de vakbonden van Afrika en Azië, die deze verklaring mede hebben ondertekend, te ondersteunen en te bevorderen.

Tijdens de bijeenkomst in Bergen hebben wij doelstellingen en maatregelen vastgesteld om tot een werkelijk duurzame landbouw te komen. Wij besloten onze inspanningen te versterken om voorstellen, kennis, verklaringen en wederzijdse ervaringen uit te wisselen, teneinde strategieën voor de ontwikkeling van de boeren te formuleren. Wij zullen dus doorgaan met het genereren van deze voorstellen en zullen onderzoekscapaciteit integreren ter ondersteuning van de verschillende participatieprocessen in de deelnemende organisaties. In dezelfde lijn zullen wij de huidige dynamiek van ontmoetingen en uitwisselingen tussen onze organisaties voortzetten en de communicatiemiddelen uitbreiden.

Om onze doelstellingen te bereiken en het effect van onze komende voorstellen te verzekeren, zullen rechtstreekse actie- en onderhandelingsmechanismen worden ingesteld met de instanties die beslissen over het landbouw-, milieu- en ander beleid. Er zal druk worden uitgeoefend op de regeringen om te komen tot politieke en economische democratisering en tot daadwerkelijke deelname van de boerenorganisaties aan de uitwerking en het beheer van de ontwikkelingsprogramma’s.

Wij zullen solidariteitsacties voeren om bij te dragen tot antwoorden op de situaties waarmee onze organisaties geconfronteerd worden. Daarom verwerpen wij de blokkade van het Cubaanse volk door

de Verenigde Staten, evenals hun aarzelende optreden bij het herstel van de democratie in Haïti, en bevestigen wij ons standpunt ten gunste van de zelfbeschikking van de volkeren.

Wij bevestigen onze belangstelling voor een wereldwijde campagne ter redding en bevordering van groepen van inheemse boeren.

Wij roepen de verschillende maatschappelijke organisaties op aandacht te schenken aan onze voorstellen voor de verdediging van het platteland en zich daarvoor in te zetten.

Tenslotte roepen wij ook onze regeringen en de multilaterale organisaties op om hun verantwoordelijkheid te nemen en een nieuw beleid uit te stippelen dat een doeltreffende oplossing biedt voor deze realiteit die op het punt staat te exploderen.

Mons (België), 16 mei 1993